پوشان و روانسازهای پایه روغنی دایکاست و فورج لایههای محافظ و روانکاری هستند که برای جلوگیری از سایش و چسبیدگی مذاب به قالب، در ریختهگری آلومینیوم و فولاد به کار میروند. در عمل، برای رفع معضل گیر کردن قطعات و افت کیفیت سطح، اپراتورها از این ترکیبات که در بازار با نامهای دایکوت قالب، روانساز دایکست، گریس ضد لحیم و پوشان فورج شناخته میشوند، بهره میبرند.
پوشانهای پایه روغنی به عنوان دسته روانکار پوشانهای نسوز ریختهگری با ایجاد یک سد فیزیکی و حرارتی مقاوم، مانع از تماس مستقیم فلز مذاب با سطح فولادی قالب میشوند و تنشهای مکانیکی ناشی از تزریق را دفع میکنند.
در خطوط دایکاست، بیشترین خرابی و توقف تولید زمانی رخ میدهد که مذاب آلومینیوم تحت فشار تزریق بالا، به سطح فولادی قالب جوش میخورد که اصطلاحاً به آن پدیده لحیم شدن قطعات میگویند. در عمل، برای جلوگیری از این مشکل و کاهش ضایعات، اپراتورها پیش از هر ضربه از دایکوتها و گریسهای ضد لحیم استفاده میکنند.
وقتی مذاب با سرعت و فشار بالا وارد کویته قالب میشود، این پوشانها بلافاصله یک فیلم محافظ روغنی و یکنواخت روی سطح ایجاد میکنند. این فیلم نه تنها به عنوان یک روانساز عمل میکند، بلکه مانع از واکنش متالورژیکی بین آلومینیوم مایع و فولاد قالب میشود. اطلاعات دقیق مربوط به حداکثر تحمل فشار تزریق و دامنه دمایی بهینه برای تشکیل این فیلم محافظ، طبق دستورالعمل کارشناسان فارس ریزان مواد ارائه میشود.
استقرار صحیح این لایه محافظ در کف کارگاه نتایج زیر را به همراه دارد:
کاهش شدید اصطکاک و تسهیل خروج قطعه (پران) بدون دفرمگی.
کنترل نرخ انتقال حرارت بین مذاب و قالب که از شوکهای حرارتی جلوگیری میکند.
محافظت از پینها و قسمتهای متحرک قالب در برابر سایش و خوردگی.
در ماشینهای دایکاست آلومینیوم، استفاده از روانسازها و دایکوتهای تخصصی پایه روغنی، کلید اصلی حفظ سلامت قطعات متحرک دستگاه و تضمین کیفیت سطح نهایی قطعه است.
روانسازهای پلانجر با ایجاد لایهای لغزنده و مقاوم به حرارت در محفظه تزریق، از سایش شدید مکانیکی بین پیستون و سیلندر در فشارهای بالا جلوگیری میکنند. در عمل، سرپرستهای تولید برای رفع مشکل گیرپاژ و تضمین حرکت روان پیستون، از روانساز کهرباییرنگ FR Dy 4255 M از سبد محصولات فارس ریزان مواد استفاده میکنند. این ترکیب که به روش اسپری اعمال میشود، اصطکاک را به حداقل رسانده و طول عمر قطعات سیستم تزریق را در شیفتهای کاری متوالی به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
اعمال دقیق پوشانهای ضد لحیم (Anti-Soldering) روی سطح فولادی، علاوه بر ممانعت از چسبیدگی مذاب، باعث یکنواختی انتقال حرارت شده و پران قطعه آلومینیومی با صافی سطح مطلوب را تضمین میکند.
تجربه کاربرد در خطوط ریختهگری تحت فشار آلومینیوم نشان میدهد که بسته به شرایط هندسی قالب، دو راهکار عملیاتی برای اپراتورها وجود دارد:
پوششدهی عمومی قالب: برای دستیابی به صافی سطح متوسط تا بسیار صاف همراه با ماندگاری مطلوب روی قالب، دایکوت استاندارد سفیدرنگ FR Dy 1400 به صورت اسپری روی کویتهها اعمال میشود.
محافظت از نقاط بحرانی: در مقاطع کور و حساس قالب که خطر لحیمشدگی در فرآیند پرفشار (H.P) بسیار بالاست، گریس ضد لحیم مشکیرنگ FR Lub 1 با استفاده از قلممو مستقیماً روی همان نقاط هدف مالیده میشود تا از جوش خوردن آلومینیوم به فولاد جلوگیری کند.
برای درک سریعتر و انتخاب دقیقتر در کف کارگاه، کاربرد این ترکیبات بر اساس اصطلاحات رایج بازار در جدول زیر خلاصه شده است:
| اصطلاح رایج بازار | محل و روش اعمال | کاربرد اصلی و هدف فنی در خط تولید |
| دایکوت قالب | اسپری یکپارچه روی سطح کویته | ایجاد فیلم محافظ اولیه، کاهش اصطکاک و بهبود صافی سطح قطعه خروجی. |
| روانساز دایکست (روانساز پلانجر) | محفظه تزریق و قطعات متحرک دستگاه | جلوگیری از گیرپاژ پیستون در فشارهای بالا و تضمین حرکت نرم در شیفتهای متوالی. |
| گریس ضد لحیم | اعمال موضعی با قلممو (مقاطع کور، پینها و ماهیچهها) | ممانعت از جوشخوردگی و لحیم شدن شدید مذاب آلومینیوم به فولاد قالب در نقاط بحرانی. |
| پوشان فورج | قالبهای تحت پرس تناژ بالا (بهویژه فولاد) | جلوگیری از متلاشی شدن فیلم روانکار زیر ضربه پرس و تسهیل خروج قطعه گداخته. |
پوشانهای پایه روغنی ریختهگری به دلیل ماهیت ترکیبات خود، در زمان انبارداری مستعد دو فازی شدن هستند. به همین دلیل، اولین قدم اجرایی پیش از استفاده در کف کارگاه، میکس کامل قبل از مصرف است تا ساختار ترکیب کاملاً یکدست و همگن شود. پس از همزدن اولیه، اپراتور باید با افزودن حلال مناسب، غلظت سیال را تنظیم کند تا روانساز دقیقاً به بومه (Baumé) و ویسکوزیته مطلوب برای سیستم اسپری یا اعمال با قلممو برسد.
مشخصات تامین و نگهداری این روانسازها برای انبارهای ریختهگری به شرح زیر است:
بستهبندی و تحویل: این پوشانها بسته به تناژ مصرفی کارخانه، در قالب سطل (۵ کیلویی)، دبه (۲۰ و ۲۵ کیلویی) و بشکه عرضه میشوند.
تاریخ مصرف: برای حفظ خواص روانکاری و جلوگیری از افت کیفیت، زمان انقضای این محصولات ۳ ماه از تاریخ تولید تعیین شده است.
هر محصول دارای دستورالعمل مصرف اختصاصی است. کارشناسان فارس ریزان مواد پس از خرید، راهنماییهای لازم را به صورت کامل ارائه میدهند.
سوالات متداول (FAQ)
این محصولات بسته به تناژ و حجم مصرف کارگاه شما، در سطلهای ۵ کیلویی، دبههای ۲۰ و ۲۵ کیلویی، و همچنین بشکه قابل سفارش و تحویل هستند.
برای حفظ پایداری فرمولاسیون و جلوگیری از افت خواص روانکاری، تاریخ مصرف این ترکیبات دقیقاً ۳ ماه پس از تاریخ تولید تعیین شده است و باید در محیط سرپوشیده و دور از حرارت مستقیم انبار شوند.
بله. به دلیل ماهیت ذاتی این ترکیبات که در انبار دو فازی میشوند، ابتدا باید محصول را کاملاً میکس کنید و سپس با افزودن حلال مناسب، غلظت آن را به بومه (Baumé) استاندارد برای دستگاه اسپری یا اعمال با قلممو برسانید.